راهنمای تدریس مقطع سال‌های آخر دبستان

راهنمای تدریس مقطع سال‌های آخر دبستان

جزوه راهنمای تدریس مقطع سال‌های آخر دبستان

مقدمه:

سلام و احوالپرسی،خوش آمد گویی و اعلام برنامه     

نوجوانان عزیز سلام،حالتون خوبه،امیدوارم سرحال،خوب و با نشاط باشید،به سازمان  آتش نشانی خوش آمدید،امیدوارم که امروز به شما کاملاً خوش بگذرد. و چیزهای خوب یاد بگیرید.

من ....هستم

من یک آتش نشان هستم.

محلی که شما الان در آن قرار دارید

ایستگاه شمارۀ.... آتش نشانی است.

امروز ما برای شما برنامه‌های جالبی در نظر گرفته ایم که این برنامه‌ها شامل این موارد هستند

مربی در این هنگام می‌تواند برنامه رابروی تخته بنویسد.

١– ابتدا مقداری در مورد سازمان آتش نشانی صحبت می‌کنیم تا با سازمان آشنا بشویم.

٢– سپس مقداری درباره آتش و آتش سوزی و خطرات آن صحبت خواهیم کرد.

که در آتش نشانی به آن تئوری حریق می‌گویند.

٣– پس از آن نمایش فیلم خواهیم داشت.

٤– بعد از آن از نمایشگاه آتش نشانی بازدید خواهیم کرد .

٥– بعد از آن در محیط عملیات ،خاموش کردن یک آتش سوزی را که خود شما انجام خواهید داد با یکدیگر انجام می‌دهیم.

آشنایی با سازمان :

نوجوانان عزیز،سازمان آتش نشانی،خدمات زیادی را به مردم ارائه میدهد،باید بدانیم که سازمان آتش نشانی دو گروه دارد که به مردم حادثه دیده کمک می‌نماید.

١– گروه حریق

٢– گروه نجات

گروه حریق گروهی هستند که در تمام آتش سوزیها شرکت می‌کنند و به مردم کمک رسانی می‌نمایند. گروه نجات گروهی هستند که در سایر حوادث بجز آتش سوزیها شرکت می‌نمایند .

 حوادثی مانند چرخ گوشت-آوار-سقوط در چاه-حمله حیوانات وحشی – آسانسور- تصادفات و البته در سازمان آتش نشانی قسمت‌های دیگری هم بجز این دو گروه کمک رسان وجود دارد که وظایف دیگری دارند مانند قسمت آموزش،قسمت پیشگیری،قسمت روابط عمومی وستاد فرماندهی وقتی که یک آتش سوزی رخ میدهد ویا حادثه ای به وقوع می‌پیوندد،مردم با تلفن مخصوص آتش نشانی تماس می‌گیرند.

بچه‌ها شماره آتش نشانی چند است؟ ١٢٥ بله عزیزان:مردم با تلفن  ١٢٥ تماس می‌گیرند.

وضمن اینکه خونسردی خود را باید حفظ نمایند به سؤالات آقای آتش نشان باید جواب دقیق بدهند.

نوجوانان عزیز حالا می‌توانید بگوئید آقای آتش نشان چه سؤالاتی رامطرح مینماید؟

در این هنگام مربی با سکوت خود و اشاره به بچه هایی که دست بلند کرده اند اجازه می‌دهد جواب‌های مختلف گفته شود وسپس  خود ادامه می‌دهد

بله عزیزان من، هنگامی که مردم جهت در خواست کمک به سازمان آتش نشانی با تلفن ١٢٥ تماس می‌گیرند،آقای آتش نشان سؤالات زیر را مطرح می‌نماید:

١–آدرس خودتان را دقیقاً بگوئید.

شخص تلفن کننده باید آدرس دقیق محل آتش سوزی را بگوید.

٢– شماره تلفنی را که الان با من صحبت می‌کنید را بگوئید.

شخص تلفن کننده باید شماره تلفنی را که با آن تماس گرفته است را دقیقاً بگوید.

٣– آقای آتش نشان پس از یاداشت نمودن شماره تلفن به شخص تلفن کننده می‌گوید شما تلفن ر ا قطع نمائید و پهلوی تلفن بمانید ما الان با شما تماس می‌گیریم.

شخص تلفن کننده باید گوشی را روی تلفن بگذارد و منتظر تماس بماند.

٤– آقای آتش نشان در ظرف کمتر از چند ثانیه به شخص تلفن کننده ،تلفن می‌زند تا مطمئن بشود که موضوع مزاحمت تلفنی نبوده است.

این موضوع برای شهر هایی که شماره انداز ندارند مطرح می‌گردد

٥– پس از آن آقای آتش نشان از شخص تلفن کننده موقعیت آتش سوزی یا حادثه را بصورت دقیق‌تر سؤال می‌نماید.تا بتواند تجهیزات مناسب را به محل حادثه اعزام نماید.    

در این هنگام مربی با درخواست هدیه یک صلوات و خواستن اینکه نوجوانان بر روی صندلی‌ها صاف بنشیند کلاس را جهت آموزش موضوع بعدی آماده می‌نماید .

خب عزیزان من حالا ببینم که یک آتش سوزی چطور درست می‌شود و چطور باید آنرا خاموش کرد؟ برای روشن شدن آتش سه عامل لازم است . برای اینکه سه عامل همیشه به یاد ما بماند ما آنرا بصورت یک مثلث نمایش می‌دهیم و به آن مثلث آتش یا حریق می‌گوئیم . و سه عامل اصلی بروز آتش سوزی را روی سه ضلع آن می‌نویسیم .

در این هنگام مربی با مشارکت بچه‌ها اقدام به نوشتن می‌نماید .

خب بچه‌ها عامل اول را روی یک ضلع می‌نویسیم مثلاًً .... بله ماده سوختنی .              

                                                                                                         ماده سوختنی

برای اینکه آتش سوزی شروع بشود باید ابتدا چیزی باشد که بسوزد مثل چوب – نفت – بنزین – گاز - پارچه موکت که به همه آنها ماده سوختنی می‌گوئیم .

عامل دوم : بله بچه‌ها اسمش چیه ، درسته اکسیژن یا هوا برای اینکه یک ماده سوختنی بتواندبسوزد باید در آن محیط اکسیژن و یا هوا به مقدار کافی وجود داشته باشد .   اکسیژن یا هوا     ماده سوختنی

عامل سوم : را هم روی ضلع سوم می‌نویسیم یعنی حرارت بله بچه‌ها اگر در محیطی ماده سوختی وجود داشت و هوا یا اکسیژن هم وجود داشت اگر به آن مادۀ سوختنی حرارت مناسب برسد آتش می‌گیرد .

                        اکسیژن هوا                              ماده سوختنی                                حرارت

 
  

بچه‌های عزیز می‌دانند که بعضی ماده‌ها با کمترین حرارت آتش می‌گیرند مثل گاز – بنزین – نفت – شمع ولی بعضی از مواد سوختنی به حرارت بیشتری احتیاج دارند مثل چوبهای کلفت و یا چرم و یا پارچه‌های ضخیم و کلفت مثل پتو .

خب عزیزان حالا که با سه عامل بوجود آمدن آتش سوزی آشنا شدیم باید بدانیم اگر هر کدام از این عامل‌ها را از آتش بگیریم آتش خاموش می‌شود . مثلا اگر حرارت را از آتش بگیریم آتش خاموش می‌شود که به آن سرد کردن می‌گوئیم.                                                                  

                                                                            اکسیژن یا حرارت               مادۀ سوختنی

                                                                                           حرارت ßسرد کردن

 

مثلا اگربر روی یک تکه چوب که آتش گرفته است آب بریزیم آتش خاموش می‌شود یعنی ما حرارت چوب را بوسیله آب سرد می‌کنیم .

اگر هوا یا اکسیژن را از آتش بگیریم آتش خاموش می‌شود مثلا اگر ما یک لیوان شیشه ای را روی یک شمع روشن برگردانیم و مانع از رسیدن هوا به شمع روشن بشویم شمع خاموش می‌شود .

مربی می‌تواند صحبت‌های خود را با وسایل کمک آموزشی نشان بدهد .ویا روی تخته شکل را ادامه  می‌دهد

اکسیژنß  خفه کردن                             مادۀ سوختنی                                                                                 حرارت ßسرد کردن

به این عمل یعنی وقتی که مانع رسیدن هوا به آتش می‌شویم خفه کردن گفته می‌شود .

خب نوجوانان عزیز تا حالا دو روش برای خاموش کردن آتش یاد گرفتیم یکی سرد کردن یکی خفه کردن روش سوم قطع کردن ضلع ماده سوختنی است . ببنید عزیزان فرض کنیم که اجاق گاز روشن است در آنجا هم هوا است و هم حرارت و هم گاز اگر ما پیچ گاز را ببندیم چه کار کرده ایم ؟ در حقیقت از رسیدن گاز که همان ماده سوختنی است جلوگیری بعمل آورده ایم و شعله خاموش می‌شود.

در خیلی از آتش سوزیهای منازل وقتی که آتش پیشروی می‌کند سعی می‌شود اشیاء نسوخته را از محل آتش سوزی جدا کنند . به این روش ، یعنی روش سوم ، روش جداسازی می‌گویند .

خب حالا همگی صاف بنشینند و به سؤال من با بلند کردن دست جواب بدهند .

گفتیم خاموش کردن آتش سه روش دارد ، سرد کردن ، خفه کردن ، جداسازی، آیا واقعاً می‌توان همه آتش را با همه این روش‌ها خاموش کرد .

مربی منتظر جواب می‌ماند ........ !

جواب منفی است .

بله دوستان من، همه روشها را نمی‌توان برای خاموش کردن همه آتش سوزیها استفاده کرد .

برای پاسخ و فهمیدن چرای آن باید ببینیم چند نوع آتش داریم ؟

آتش سوزیها را از نظر مواد سوختنی به سه دسته تقسیم می‌کنند.

جامدات           مایعات          گازها

١- آتش سوزیهای جامدات : این دسته آتش سوزیها موادی هستند که پس از سوختن از خود خاکستر به جا می‌گذارند مثل چوب ، کاغذ ، پارچه و خیلی چیزهای دیگر مثل .......

در این هنگام مربی با مشارکت فراگیران به سایر مواد دیگر اشاره نماید .

مواد پلاستیکی ، لوبیا – نخود – حبوبات – فرش – موکت – خودکار – پنبه ، چرم و.... بله عزیزان این گونه آتش سوزیها را به روش سرد کردن خاموش می‌نمائیم یعنی با آب مثلاً وقتی شما روی چوب آب می‌ریزید در واقع آتش را سرد می‌کنید.

٢- آتش سوزیهای مایعات قابل اشتعال :

هر ماده ای که به شکل مایع باشد و آتش بگیرد را مایع قابل اشتعال می‌گوئیم مثل نفت بنزین – الکل

 آتش سوزیهای مایعات قابل اشتعال را به روش خفه کردن خاموش می‌کنیم .

برای خفه کردن آتش سوزیهای مایعات قابل اشتعال آتش نشانان مواد و روشهای مختلفی را بکار می‌گیرند .

مثلا اگر مقداری نفت روی زمین یا در داخل ظرفی دچار آتش سوزی گردد.

آتش نشانان با ریختن ماده ای بنام کف روی نفت را می‌پوشانند و مانع از رسیدن هوا به آن می‌شوند .

البته باید بگویم کف‌های مخصوص آتش نشانی یک چیزی هستند شبیه کف صابون – جهت خاموش کردن مایعات قابل اشتعال از پودرهای مخصوص نیز  می‌توان استفاده کرد .

در حریقهای کوچک مایعات قابل اشتعال مثلا وقتی که مقداری روغن داخل یک تابه دچار آتش سوزی گشته است می‌توان با گذاشتن درب تابه از رسیدن هوا به آن جلوگیری کرد و آنرا خاموش کرد .

دراین هنگام مربی با طرح دو سوال از فراگیران دسته بندی مواد سوختنی را یادآوری و تاکید می‌نماید و بچه‌ها را به درست نشستن تشویق و فرمان می‌دهد.

خب نوجوانان عزیزتا به حال چند دسته از مواد قابل اشتعال را شناختیم .

فراگیران جواب می‌دهند .

 

بله درست است ٢ دسته

دسته اول – مواد خشک یا جامدات – دسته دوم مایعات قابل اشتعال .

دسته سوم مواد مربوط می‌شود به گازهای قابل اشتعال گازهای قابل اشتعال زیاد هستند.

ولی ما بیشتر در باره گاز کپسول، گاز مایع صحبت می‌کنیم .

مثل اون کپسولهایی که در بعضی از خانواده‌ها برای روشن نمودن گاز بکار می‌برند .

و یا بصورت کوچکتر آن که به کپسول پیک نیکی معروف است . یا گازی که در بعضی از خانه‌ها توسط لوله کشی از آن استفاده می‌شود. گازی که در درون کپسولها وجود دارد به آن گاز مایع و گازی که توسط لوله کشی به منازل آورده میشود به آن گاز شهری یا طبیعی می‌گویند.

در این هنگام مربی با نوشتن کلمات گاز مایع و گاز شهری از فراگیران گفته‌های خود را سـؤال می‌نماید و هم زمان به نوشته‌ها اشاره می‌کند.

گاز داخل کپسول را ............. می‌گوئیم .

گاز داخل شبکه لوله کشی را .................. می‌گوئیم .

اگر مقداری گاز در خانه پخش شود چه خطری ممکن است رخ دهد ؟

مربی به فراگیران اشاره کرده و گوش می‌دهد .

بله عزیزان ممکن است با بوجود آمدن کوچکترین جرقه خانه منفجر بشود ، یا حتی اگر ما در خواب باشیم ممکن است تنفس کردن بیش از حد این گاز موجب مسمومیت نیز بشود .

خب اگر این گاز آتش بگیرد چه می‌شود ؟

با شنیدن چند جواب :

بله در صورت آتش گرفتن گاز اگر اشیایی در اطراف آن باشد آتش می‌گیرد . ولی دیگر خطر منفجر شدن آن کاهش می‌یابد یعنی کم می‌شود.

پس برای اینکه ما یک کپسول آتش گرفته یا گاز شهری آتش گرفته را بخواهیم بی خطر کنیم فقط با بستن شیرهای مربوطه باید آنرا خاموش کنیم یعنی راه قطع کردن ماده سوختنی هرگز کپسول آتش گرفته را با آب یا خاموش کننده‌های آتش نشانی خاموش نمی‌کنیم می‌دانید چرا ؟

احتمالا سکوت ایجاد می‌شود وفراگیران جوابهای مختلف خواهند داد

خوب پس در صورتی که ما با آب گاز را خاموش کنیم باعث می‌شویم گاز در هوا پراکنده شود و خدای ناکرده منفجر گردد.

روی تخته می‌نویسیم ( گاز را فقط با بستن شیر خاموش می‌کنیم !)

خوب پس همگی این شعار را با هم تمرین می‌کنیم ، (گاز را فقط با بستن شیر خاموش می‌کنیم .)

خوب دوستان عزیز حالا که به بحث گاز رسیدیم خوبه که به چند نکته اشاره ای بکنیم.

اگرما در خانه بوی گاز را حس کردیم و متوجه شدیم که مقداری گاز در هوا پراکنده شده است چه باید بکنیم ؟

در این هنگام مربی به جوابها گوش فرا می‌دهد

اقدامات انجام شونده

١- فورا شیر گاز را می‌بندیم .

٢- به کلیدها برق اصلا دست نمی‌زنیم – حتی اگر لامپی روشن است می‌گذاریم روشن بماند .

3- اگر کنتور برق در محل خارج از منزل باشد و دور از محل پخش گاز است آنرا قطع می‌نمائیم در غیر این صورت به کنتور برق نیز دست نمی‌زنیم .

٤- شعله‌های باز را باید خاموش کرد (مثل بخاری – آبگرمکن)

٥- درب و پنجره را باید باز کنیم .

٦- با یک تکه مقوا یا پارچه خیس و با تکان دادن آن باعث خروج گاز از منزل به بیرون می‌شویم .

٧- بهتر است لباسهایمان و بخصوص جوراب و دستهایمان را خیس کنیم .

٨- پس از خروج کامل گاز از محل،تا دو ساعت بهتر است در این محیط کبریت روشن نکنیم .

خلاصه باید از رسیدن جرقه به محیط جلوگیری بعمل آورد ، حتی باید بدانید که ممکن است یخچال و وسایل دیگر برقی با روشن و خاموش شدن جرقه تولید کرده باعث انفجار گاز در محیط شوند .

سپس مربی با طرح چند سؤال از فراگیران درس‌های داده شده را مرور میکند.

زمان فیلم توجه نوجوانان را جلب می‌کنیم تا با دقت به متن فیلم نگاه کنندو اگر سوال بوجود آمد در انتهای فیلم بپرسند .

خوب به فیلم نگاه کنید ، به سوالات شما در انتهای فیلم جواب خواهم داد.

ضمناً در طول نمایش فیلم می‌توانند تغذیه خود را مصرف نمایند وقبل یا بعد از دستشوئی استفاده کنند .

پس از فیلم ٥ دقیقه پاسخگوئی به سوالات احتمالی .

نوجوانان را به نمایشکاه ودیدن ماشین‌های آتش نشانی برده و آنچه لازم است توضیح می‌دهید و از خسته کردن آنها اجتناب نمائید

اگر کسی سوال دارد بپرسد .

خوب به محیط عملیات برویم .

پس از بازدید از نمایشگاه :

در محیط عملیات پس از منظم کردن فراگیران عملیات روشن نمودن حریق مصنوعی انجام می‌گیرد .

نوجوانان عزیز توجه کنند :

حریق را با خاموش کننده‌های دستی خاموش می‌کنیم بعد از اطفاء حریق بوسیله مربیان، چند نفر از شما    می توانند حریق را با خاموش کننده‌ها اطفاء نمایند .

در خاتمه عملیات با همراهی فراگیران تا ماشین و خروج از ایستگاه آنها را بدرقه می‌کنیم .

خداحافظ

بهتر است مربی تا خروج ماشین از آتش نشانی آنها را همراهی کند .